Nutri-Score to pięciostopniowy system znakowania żywności, który za pomocą liter od A do E i kolorów pokazuje ogólną wartość odżywczą produktu w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml. Litera A oznacza najwyższą wartość odżywczą, a E najniższą. Zapraszamy do lektury.
Czym jest Nutri-Score i skąd pochodzi?
Nutri-Score, znany też jako 5-Colour Nutrition Label lub 5-CNL, to pięciokolorowa etykieta żywieniowa umieszczana z przodu opakowania. Stworzyli go francuscy naukowcy z zespołu ds. Badań nad Epidemiologią Żywienia EREN. Po raz pierwszy wprowadzono go do stosowania we Francji w 2017 roku.
Oznaczenie ma ułatwiać świadome decyzje zakupowe w obrębie tej samej grupy produktów. Nie znajdziemy go na produktach bez etykiety wartości odżywczej, żywności medycznej specjalnego przeznaczenia ani produktach dla niemowląt i małych dzieci.
Stosowanie tego systemu jest obecnie dobrowolne. Rekomendują go między innymi Światowa Organizacja Zdrowia, Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem oraz Centrum Zdrowia Dziecka, Instytut Matki i Dziecka w Polsce.
Jak czytać skalę A–E?
Skala składa się z pięciu klas, a każdej z nich przypisano kolor i zakres punktów. Najlepsza klasa A ma kolor ciemnozielony, natomiast klasa E jest czerwona. To przede wszystkim wskazówka ułatwiająca porównanie produktów z tej samej półki.
Produkty z literą A lub B mają wyższą wartość odżywczą i warto włączać je do codziennego jadłospisu. Oznaczenia D i E sugerują większą zawartość składników, które w diecie należy ograniczać, dlatego lepiej sięgać po nie rzadziej lub w mniejszych ilościach.
| Litera | Kolor | Zakres punktów | Wartość odżywcza |
|---|---|---|---|
| A | ciemnozielony | od -15 do -1 | najlepsza |
| B | jasnozielony | od 0 do 2 | wysoka |
| C | żółty | od 3 do 10 | średnia |
| D | pomarańczowy | od 11 do 18 | niska |
| E | czerwony | od 19 do 40 | najniższa |
Jak oblicza się wynik Nutri-Score?
Punktacja opiera się na zawartości składników w 100 g produktu stałego lub 100 ml napoju. Do składników niekorzystnych zalicza się wartość energetyczną, cukry, nasycone kwasy tłuszczowe oraz sód, a w napojach także substancje słodzące. Do składników korzystnych należą warzywa, owoce, orzechy, błonnik pokarmowy i białko.
Podstawowy wzór wygląda następująco: Nutri-Score = suma punktów za składniki niekorzystne − suma punktów za składniki korzystne.
Obliczenie przebiega w następujących krokach:
- sumuje się punkty za składniki niekorzystne,
- sumuje się punkty za składniki korzystne,
- odejmuje się drugą sumę od pierwszej,
- otrzymany wynik przyporządkowuje się do jednej z klas od A do E.
Przykład dla jogurtu naturalnego
Dla niskotłuszczowego jogurtu punkty za składniki niekorzystne mogą wynosić w sumie 1, a za składniki korzystne 2. Różnica wynosi -1, co klasyfikuje ten produkt do kategorii A.
Jakie składniki decydują o ocenie?
Algorytm przyznaje od 0 do 10 punktów za składniki, które warto ograniczać, oraz od 0 do 5 punktów za składniki korzystne. Oznacza to, że wyższy wynik jest mniej pożądany, a niższy przekłada się na lepszą klasę.
| Składnik | Najlepsza punktacja | Najgorsza punktacja |
|---|---|---|
| Białko | powyżej 8 g na 100 g lub 100 ml | poniżej 1,6 g na 100 g lub 100 ml |
| Błonnik pokarmowy | powyżej 3,5 g na 100 g lub 100 ml | 0,7 g lub mniej na 100 g lub 100 ml |
| Warzywa, owoce, orzechy | udział co najmniej 80% | udział 40% lub mniej |
| Wartość energetyczna | 80 kcal lub mniej na 100 g lub 100 ml | powyżej 800 kcal na 100 g lub 100 ml |
| Cukry | 4,5 g lub mniej na 100 g lub 100 ml | powyżej 45 g na 100 g lub 100 ml |
| Sód | 0,09 g lub mniej na 100 g lub 100 ml | powyżej 0,9 g na 100 g lub 100 ml |
| Nasycone kwasy tłuszczowe | 1 g lub mniej na 100 g lub 100 ml | powyżej 10 g na 100 g lub 100 ml |
W 2026 roku można też skorzystać z aplikacji mobilnych, które po zeskanowaniu kodu kreskowego wyświetlają klasę produktu, wybrane informacje żywieniowe i historię wcześniejszych skanów.
Czy Nutri-Score ma wady?
System bywa pomocny, ale nie jest pozbawiony zastrzeżeń. Badanie opublikowane w 2024 roku wskazuje, że osoby, których dieta składa się głównie z produktów z lepszą oceną, mają niższe ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Czego nie uwzględnia system?
Oznaczenie nie bierze pod uwagę stopnia przetworzenia produktu ani pełnej zawartości witamin i składników mineralnych. Wiele wartościowych produktów, w tym oliwa, może otrzymać klasę C, dlatego porównywanie ich z płatkami śniadaniowymi mija się z celem.
Do głównych ograniczeń zalicza się też:
- dobrowolność stosowania przez producentów,
- brak możliwości porównywania produktów z różnych grup asortymentu,
- pomijanie naturalnych tłuszczów i mikroelementów,
- ryzyko nadmiernego upraszczania codziennej diety.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co to jest Nutri-Score i jak działa?
To pięciostopniowy system etykietowania produktów spożywczych używający liter A–E i kolorów, który ocenia wartość odżywczą w przeliczeniu na 100 g lub 100 ml. Wyższe litery (A,B) oznaczają lepszą jakość, a niższe (D,E) gorszą.
Skąd pochodzi Nutri-Score i kiedy wprowadzono go po raz pierwszy?
System opracowali francuscy naukowcy z zespołu EREN i po raz pierwszy zastosowano go we Francji w 2017 roku. Obecnie jego stosowanie jest dobrowolne i rekomendowane przez niektóre organizacje zdrowotne.
Jak interpretować klasy A–E i kolory na etykiecie?
Klasa A oznaczona ciemnozielonym kolorem wskazuje najlepszą wartość odżywczą, a E w kolorze czerwonym najgorszą. Produkty A i B warto wybierać częściej, zaś D i E spożywać rzadziej lub w mniejszych ilościach.
Jak oblicza się wynik Nutri-Score dla produktu?
Wynik to różnica między sumą punktów za składniki niekorzystne a sumą punktów za składniki korzystne, mierzona na 100 g/100 ml. Otrzymany rezultat przypisuje się do jednej z klas A–E.
Które składniki wpływają negatywnie, a które pozytywnie na ocenę?
Do niekorzystnych należą kalorie, cukry, nasycone tłuszcze i sód (oraz substancje słodzące w napojach), a do korzystnych: warzywa, owoce, orzechy, błonnik i białko. Algorytm przyznaje 0–10 punktów za składniki do ograniczenia i 0–5 punktów za składniki pożądane.
Czy Nutri-Score uwzględnia stopień przetworzenia i zawartość witamin?
Nie, system nie bierze pod uwagę stopnia przetworzenia ani pełnej zawartości witamin i minerałów. Z tego powodu niektóre wartościowe produkty mogą otrzymać niższą klasę.
Jakie są główne ograniczenia i wady Nutri-Score?
Do wad należą dobrowolność stosowania, niemożność porównywania różnych grup produktów, pomijanie naturalnych tłuszczów i mikroelementów oraz ryzyko nadmiernego upraszczania diety. System może więc nie odzwierciedlać wszystkich aspektów wartości żywieniowej.
